Veterinair Orthopedisch Centrum Tilburg

Bel 013-5400217

 

Knieschijf /Patella

Knieschijfverplaatsing/ Patellaluxatie

Knieschijfgroeve prothese

 

 

Anatomie

De patella, oftewel knieschijf, is een onderdeel van de knieepees. De Quadriceps is een groep van 4 spieren aan de voorzijde van het dijbeen welke zijn oorsprong heeft aan het bekken en dijbeen. Deze spiergroep heeft een gezamelijke pees, de kniepees, welke op een kam aan de voorzijde van het scheenbeen, de crista tibiae, aanhecht. Deze spiergroep kan de knie strekken en de heup buigen. Ter hoogte van de voor-onder-zijde van het dijbeen ligt in de knieepees de knieschijf welke bij het strekken van de knie als een soort van katrol functioneert. De knieschijf vormt een gewricht met de trochlea femoris, de gewrichtsgroeve aan de voor-onderzijde van het dijbeen. De knieschijf wordt mede door het gewrichtskapsel en twee bandstructuren in de groeve gehouden.De knieschijf behoort altijd contact te maken met de gewrichtsgroeve.

 

Bij bepaalde honderassen zoals o.a. de Jack Rusell Terrier,Yorkshire Terrier, West Highland White terrier en Staffordshire Bull Terrier, komt een patellaluxatie naar de binnenkant veel voor. Een O-benige stand van de achterpoten heeft vaak als gevolg dat de aanhechting van de kniepees aan de crista tibiae teveel naar binnen zit. Hierdoor zal bij ieder samentrekking van de Quadriceps de knieschijf naar buiten worden getrokken. De trochlea femoris, de gewrichtsgroeve aan de voor-onderzijde van het dijbeen, kan ook te ondiep zijn waardoor de knieschijf gemakkelijk uit de gewrichtsgroeve schiet.

Bij de grote rassen komt  een patellaluxatie  weinig voor. Bij grote rassen betreft het meestal een patellaluxatie naar buiten voor veroorzaakt door een X-benige stand van de achterpoten.

 

De ernst van de patellaluxatie wordt in 4 groepen ingedeeld:

Graad 1 De knieschijf is bij een gestrekte poot met de hand uit de groeve te drukken. Wanneer men de knieschijf loslaat schiet deze vanzelf weer terug naar de juiste positie.
Graad 2 De knieschijf schiet er regelmatig spontaan naast maar is gemakkelijk terug te plaatsen. Door wat bewegingen van de hond schiet de knieschijf meestal spontaan terug.
Graad 3 De knieschijf ligt blijvend naast de groeve, maar is met enige moeite door de dierenarts terug te plaatsen waarna de knieschijf weer er snel weer vanzelf uitschiet.
Graad 4 De knieschijf ligt blijvend naast de groeve en is niet door de dierenarst zonder chirurgische ingreep terug te plaatsen

 

Gevolgen

Op het moment dat de knieschijf naast de groeve ligt kan de hond de knie niet meer strekken. Hierdoor onstaat het typische beeld van een hond die tijdens het lopen passen overslaat met een achterpoot en daarbij de knie gebogen houdt. Als de knieschijf blijvend naast de groeve ligt lopen de honden moeizaam, wijdbeens met gebogen knieen. Deze honden kunnen dan ook niet springen. In veel gevallen is de gewrichtsgroeve te ondiep en niet passend bij de knieschijf. Door het in en uit de groeve bewegen van de knieschijf ontstaat kraakbeenschade met arthrose als gevolg. Daarnaast heeft de patella een belangrijke functie bij het stabiliseren van het kniegewricht. Een patellaluxatie vergroot de kans op het optreden van een scheur van de voorste kruisband

 

Diagnose

De diagnose wordt gesteld door lichamelijk onderzoek. Röntgenologisch onderzoek kan noodzakelijk zijn zeker indien een standscorrectie moet worden uitgevoerd.

 

Behandeling

In de meeste gevallen is de behandeling chirurgisch en bestaat uit meerdere onderdelen:

-Loszagen van crista tibiae, verplaatsen en vastzetten op de juiste positie. Het zagen van dit kleine botdeel geeft veel meer controle dan het los-beitelen. De kans op ongewenste botbreuken is door het gebruik van de botzaag minimaal. Het vastzetten van dit kleine botdeel waaraan door de kniepees hard wordt getrokken gebeurt met een zogenaamde Tension Band Wire, een combinatie van 1 of meer beenpennetje(s) met een draad van chirurgisch roestvrijstaal. Deze fixatie is zeer betrouwbaar en stabiel.

 

-Losmaken van het bindweefselachtig deel van het gewrichtskapsel aan de zijde in welke richting de knieschijf luxeert.

 

-Innemen van het gewrichtskapsel aan de andere zijde van het gewrichtskapsel.

 

-Herstel van bandje tussen Fabella en Patella. Daarnaast kan een teugel worden geplaatst tussen fabella en patella van kunststof niet oplosbaar hechtmateriaal

 

-Aanpassen van de gewrichtsgroeve. De gewrichtsgroeve moet een zodanige diepte hebben dat 2/3 van de knieschijf "wegzakt" in de groeve. Daarnaast moet ook de richting van de groeve juist zijn, in het verlengde van de oorsprong van de Quadriceps en de aanhechting op de voor-bovenzijde van het scheenbeen, de Crista tibiae. De breedte van de groeve moet passen bij de knieschijf. In sommige gevallen is door botnieuwvorming rond de knieschijf, lipvorming, de knieschijf te breed geworden. In dergelijke gevallen moet ook de knieschijf aangepast worden.

 

-In een normale situatie kan het scheenbeen ten opzichte van het bovenbeen slechts beperkt naar binnen draaien. Bij sommige honden kan echter het scheenbeen wel tot meer dan 45 graden naar binnen draaien waardoor de knieschijf mee wordt getrokken uit de gwerichtsgroeve. Dit naar binnen draaien van het scheenbeen, endorotatie genoemd, kan beperkt worden door een teugel welke wordt aangebracht tussen achter-buiten-onderzijde van het dijbeen en voor-buiten-bovenkant van het scheenbeen. Deze kunstofstof niet oplosbare draad stabiliseert tevens het kniegewricht bij een gescheurde voorste kruisband.

 

-In geval een standsafwijking van dijbeen of scheenbeen ernstig is kunnen bovenstaande ingrepen niet afdoende zijn om een goede kniefunctie te verkrijgen. Een standscorrectie kan dan noodzakelijk zijn. De correctie van het scheenbeen kan tegelijk plaatsvinden met een TPLO.Bij een X benige stand van de achterpoot is in veel gevallen een standscorrectie de behandeling van keuze bij een patellaluxatie naar buiten.

 

Vooruitzichten

De vooruitzichten op functioneel klachtenvrij herstel zijn over het algemeen gunstig. Aanwezige arthrose is een belangrijke factor bij het uitendelijke resultaat.

 

Knieschijfgroeve prothesePGP op houten model

Als er sprake is van ernstige gewrichtslijtage in de knieschijfgroeve en aan de achtekant van de knieschijf is een zogenaamnde kieschijfgroeve prothese een geschikte behandeling om een pijnvrije kniefunctie te kunnen herstellen. Het risico op een complicatie is laag en de vooruitzichten over het algemeen gunstig! Tijdens de relatief kleine ingreep wordt de versleten knieschijfgroeve vervangen door een titanium prothese. De positie, vorm en maat van de prothese wordt optimaal aangepast aan de situatie van de individuele hond. Het titanium is gecoat met een zeer slijtvaste diamant-achtige coating welke zeer glad is en dus minimale wrijving geeft. Het kraakbeen accepteert de prothese erg goed.